cytat

 
 
 

Janusz Kusociński 1907 - 1940
Urodził się 15 stycznia 1907 roku w Warszawie, jako szóste dziecko Zofii i Klemensa Kusocińskich. Początkowo obawiano się nawet o jego życie, nad którym przez długi okres czuwał (ze strzykawką w ręku) stryj dr Zygmunt Kusociński. Jednak ze słabego niemowlaka zaczął wyrastać tryskający energią i zdrowiem chłopak. Mimo niskiego wzrostu natura nie pożałowała Januszowi szerokiej klatki piersiowej, mocnego serca i wrodzonej wytrzymałości. Ojciec Janusza - Klemens działacz niepodległościowy i więzień caratu, po śmierci dwóch starszych synów, robił wszystko, aby najmłodszemu dać odpowiednie wykształcenie. Jednak mały „Kusy” nie chciał się uczyć. Po niepowodzeniach w szkole im. K. Nawrockiego i Gimnazjum im. Władysława IV – Janusz skończył w 1925 roku Szkołę Podstawową nr 129 w Warszawie. W roku 1928 ukończył Państwową Średnią Szkołę Ogrodniczą. Po dłuższej przerwie zdał eksternistycznie maturę i w roku 1937 otrzymał świadectwo dojrzałości. W roku 1938 został absolwentem Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie. Początkowo zajmował się piłką nożną, grał w wielu amatorskich drużynach, a ostatecznie związał się z Robotniczym Klubem Sportowym „Sarmata”. Tam w 1926 roku rozpoczął bieganie. Pierwszym i jedynym trenerem Kusocińskiego był Estończyk - Aleksander Klumberg.
W 1928 roku Kusociński został mistrzem Polski w biegu na 5000 metrów. Rok później przeszedł z „Sarmaty” do „Warszawianki” i z tym klubem był związany do 1939 roku. W latach 1928 – 1930 odbył służbę wojskową w Batalionie Administracyjnym III Kompanii w Warszawie na Pradze i Ośrodku Wychowania Fizycznego.
Z wojska wyszedł w stopniu kaprala z cenzusem. W 1929 roku, bardzo dla niego pechowym, dwukrotnie leczył kontuzje. Miały na to wpływ uciążliwości służby wojskowej oraz brak systematycznego treningu i procesu odnowy. Dążąc do poprawienia szybkości w 1931 roku Kusociński często startował na średnich dystansach. Podczas zawodów lekkoatletycznych Warszawianki w Parku Sobieskiego wygrał bieg na 800 metrów z wynikiem 1:58,4. Od grudnia 1931 roku „Kusy” otrzymał w Łazienkach posadę ogrodnika i przeniósł się na stałe do Warszawy. Wziął także udział w zgrupowaniu przedolimpijskim w Poznaniu, którym kierował Klumberg. W przeddzień wyjazdu do Los Angeles pobił w Poznaniu (podczas niesamowitego upału) rekord świata należący do legendarnego Nurmiego. W biegu na 4 mile (ok. 6437 m.) Polak uzyskał czas 19:02,6. Był to, jak się miało okazać ostatni już rekord świata ustanowiony przez „Kusego”. Wspaniałą kartę polskiego sportu zapisał Kusociński w 1932 roku na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles, gdzie zdobył złoty medal w biegu na 10000 metrów. Uzyskał na igrzyskach wynik 30:11,4 co było rekordem olimpijskim. Niestety nie stanął na starcie biegu na 5 km, gdzie jego szanse na kolejny medal były olbrzymie. Odparzone stopy po występie na 10 km uniemożliwiły mu walkę o miano króla igrzysk. W październiku 1932 roku odbyły się dwa pojedynki ze słynnym rywalem „Kusego” Finem Volmari Isso-Hollo. Obydwa w wielkim stylu wygrał Kusociński. W 1933 roku „Kusy” doznał kontuzji kolana, którą leczył do wiosny 1934 roku. Kiedy leczenie chorej nogi się przedłużało, Przegląd Sportowy zorganizował zbiórkę pieniędzy na dalsze leczenie za granicą. Gdy zebrano pierwsze 1000 złotych, mistrz mógł wyjechać na konsultacje do Wiednia.
W 1939 roku przyszła wojna. Kusociński włączył się do obrony miasta. Jako ochotnik 6 września 1939 roku został wcielony do kompani karabinów maszynowych II batalionu 360 pułku piechoty. Jego żołnierski spryt, koleżeńskość i poczucie humoru zjednały mu sympatię i uznanie towarzyszy broni. Walczył między innymi na Okęciu, Sadybie, w obronie Fortu Czerniakowskiego. Dwukrotnie ranny dostał się do przyfrontowego szpitala przy ul. Powsińskiej. 28 września 1939 został odznaczony Krzyżem Walecznych. W listopadzie 1939 roku rozpoczął pracę jako kelner w gospodzie ,,Pod kogutem,” gdzie pracowało wielu sportowców, filmowców i aktorów. Wtedy zaangażował się w działalność konspiracyjną. Wstąpił do organizacji konspiracyjnej „Wilki”, przyjmując pseudonim ,,Prawdzic”. Zajmował się między innymi organizowaniem komórek wywiadu wojskowego.
28 marca 1940 roku około godz. 20.30 Kusociński został aresztowany przez Niemców w bramie domu przy ulicy Noakowskiego 16, gdzie mieszkał ze swoją matką i siostrą, Marią Gościcką. Założono mu kajdanki, zapakowano do jednego z dwóch samochodów, które stały pod domem i przewieziono na Pawiak. Był więźniem specjalnym, pod specjalnym nadzorem - miał kajdany na rękach i nogach. Przetrzymywano go w pojedynczej celi. W czasie śledztwa był w bestialski sposób katowany w siedzibie gestapo przy Alei Szucha. Mimo prawie trzymiesięcznego śledztwa nie wydał nikogo z towarzyszy walki zachowując wysoce moralną i patriotyczną postawę. Powtarzał swoim oprawcom sakramentalne zdanie: „Niczego się ode mnie nie dowiecie”.
Janusz Kusociński został rozstrzelany podczas masowej egzekucji w Palmirach 21 czerwca 1940 wraz z m. in. dwoma innymi olimpijczykami: Feliksem Żuberem i Tomaszem Stankiewiczem oraz kilkoma towarzyszami walki z Organiazacji Wojskowej „Wilki”.
Życie Janusza Kusocińskiego to wyboista i zarazem wspaniała droga, od trudnego ucznia do wielkiego sportowca, żołnierza i patrioty. Stanowi piękny przykład, na którym szkoła może oprzeć swoje działania wychowawcze i edukacyjne. Walcząc i oddając życie za Ojczyznę, Kusociński wpisał się w wysiłek pokolenia, dzięki któremu możemy żyć w wolnej, niepodległej Polsce. Jest to istotny aspekt w kształtowaniu współczesnego młodego pokolenia. Słowa Janusza Kusocińskiego „Kształcić duszę cnotami, umysł słowami, a ciało sportem” będą dla nas wsparciem w wychowaniu następnych pokoleń.

Zestawienie najważniejszych wyników sportowych Janusza Kusocińskiego.

Złoty medal w biegu na 10 000 m na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w 1932 w Los Angeles (31 lipca 1932, 30:11,4)
Rekord świata w Antwerpii na 3000 m (19 czerwca 1932, 8:18,8)
Rekord świata w Poznaniu na 4 mile (30 czerwca 1932, 19:02,6)
2. miejsce w biegu na 5000 m na Mistrzostwach Europy w 1934 (14:41,2)
5. miejsce w biegu na 1500 m na Mistrzostwach Europy w 1934
25 rekordów Polski na różnych dystansach
10-krotny mistrz Polski w biegach od 1500 do 10 000 m
1. miejsce w biegu na 1500 m na Mistrzostwach Polski w 1930 i 1931
1. miejsce w biegu na 5000 m na Mistrzostwach Polski w 1928, 1930 i 1931
1. miejsce w biegu na 10 000 m na Mistrzostwach Polski w 1939
1. miejsce w biegu na 800 m na Mistrzostwach Polski w 1932
1. miejsce w biegach przełajowych w 1928, 1930 i 1931
16 razy reprezentował kraj w zawodach międzynarodowych w latach 1928 – 1939.